علم اطلاعات و دانش شناسی: درآمدی بر چیستی، چرایی، گستره و کارکردها
| نویسنده |
دکتر رحمت الله فتاحی |
|---|
این کتاب حاصل سالها آموزش درس «مقدمه علم اطلاعات و دانششناسی» در مقطع کارشناسی و تا حدی «مبانی کتابداری و علم اطلاعات» در مقطع کارشناسی ارشد است. دلیل نگارش آن توصیف و تبیین تحولات حرفه و بهویژه ماهیت متفاوت علم اطلاعات و دانششناسی نسبت به کتابداری (بهمفهوم سنتی آن) است. به همین دلیل، تلاش شده است ویژگیها، قابلیتها، ارزشها و کارکردهای نظری و عملی آن روشن شود. این شناخت برای دانشجویان و شاغلان جوان حرفه اهمیت زیادی دارد. آنها باید بدانند رشته یا حرفهای که وارد آن شدهاند و قرار است مدت طولانی در آن خدمت کنند، چه ماهیت و محتوایی دارد و چه تأثیری بر رشد فکری افراد و در نتیجه، بر توسعه جامعه دارد. بههمین منظور، بخش عمده کتاب به چیستی، چرایی، گستره و کارکردهای حرفه پرداخته است. در این راستا، تلاش شده است تا گستره محتوایی (زمینههای موضوعی) و قابلیتها و کارکردها (فعالیتها و خدمات) این علم و حرفه تبیین شود.
بخشهای پایانی کتاب به این موضوع اختصاص یافته است که داده، اطلاعات و دانش چیست، چه نقشی در فعالیتهای افراد و سازمانها دارند و چرا زندگی افراد، سازمانها و جوامع تا این حد وابسته به این سه عنصر ارزشمند است. چنین درکی از مفاهیم، کارکردها و کاربردهای اطلاعات و بافتهای متفاوت فردی و اجتماعی آن سبب خواهد شد تا دانشجویان، دانشآموختگان و شاغلان این حرفه بهتر و بیشتر رسالتها و ابعاد نظری و کاربردی علم و حرفه خود را بشناسند و بر دانش خود برای کمک به توسعه جامعه بیفزایند. آنها باید بدانند که مأموریتها و خدمات نوین کتابخانهها و مراکز اطلاعرسانی از چه بنیانها، زمینهها و فعالیتهایی شکل میگیرد.
مشاهده پروفایل و دیگر آثار نویسنده کتاب
این کتاب حاصل سالها آموزش درس «مقدمه علم اطلاعات و دانششناسی» در مقطع کارشناسی و تا حدی «مبانی کتابداری و علم اطلاعات» در مقطع کارشناسی ارشد است. دلیل نگارش آن توصیف و تبیین تحولات حرفه و بهویژه ماهیت متفاوت علم اطلاعات و دانششناسی نسبت به کتابداری (بهمفهوم سنتی آن) است. به همین دلیل، تلاش شده است ویژگیها، قابلیتها، ارزشها و کارکردهای نظری و عملی آن روشن شود. این شناخت برای دانشجویان و شاغلان جوان حرفه اهمیت زیادی دارد. آنها باید بدانند رشته یا حرفهای که وارد آن شدهاند و قرار است مدت طولانی در آن خدمت کنند، چه ماهیت و محتوایی دارد و چه تأثیری بر رشد فکری افراد و در نتیجه، بر توسعه جامعه دارد. بههمین منظور، بخش عمده کتاب به چیستی، چرایی، گستره و کارکردهای حرفه پرداخته است. در این راستا، تلاش شده است تا گستره محتوایی (زمینههای موضوعی) و قابلیتها و کارکردها (فعالیتها و خدمات) این علم و حرفه تبیین شود.
بخشهای پایانی کتاب به این موضوع اختصاص یافته است که داده، اطلاعات و دانش چیست، چه نقشی در فعالیتهای افراد و سازمانها دارند و چرا زندگی افراد، سازمانها و جوامع تا این حد وابسته به این سه عنصر ارزشمند است. چنین درکی از مفاهیم، کارکردها و کاربردهای اطلاعات و بافتهای متفاوت فردی و اجتماعی آن سبب خواهد شد تا دانشجویان، دانشآموختگان و شاغلان این حرفه بهتر و بیشتر رسالتها و ابعاد نظری و کاربردی علم و حرفه خود را بشناسند و بر دانش خود برای کمک به توسعه جامعه بیفزایند. آنها باید بدانند که مأموریتها و خدمات نوین کتابخانهها و مراکز اطلاعرسانی از چه بنیانها، زمینهها و فعالیتهایی شکل میگیرد.
شناخت کتابداری، علم اطلاعات و دانششناسی.. 13
فصل نخست: فلسفه وجودی حرفه 15 كتابداري، علم اطلاعات و دانششناسی در خدمت آموزش، پژوهش و. 19 تبیین چیستی سه مفهوم بنیادی حرفه. 21 کتابداری چیست؟. 21 علم اطلاعات چیست؟. 22 دانششناسی چیست؟. 25 رویکردهای شناخت انواع منابع دانش…. 28 دستهبندی انواع واژهنامهها. 30 چرایی تغییر نام «کتابداری» به «علم اطلاعات و دانششناسی». 31گزیده خواندنیهای بیشتر. 37
فصل دوم: شناخت ارزشهای حرفه 39 ارزشمندی ارتباطی، اجتماعی و فرهنگی.. 39 ارزشمندی علمی و آموزشی.. 43 الف. رویکرد علمی- دانشگاهی.. 45 ب. وجود مجموعهای از اصول، نظریهها، قواعد و استانداردهای تخصصی.. 46 ج. وجود گرایشهای تخصصی و بینرشتهای.. 48 ارزشمندی اخلاقی.. 49 ارزشمندی اقتصادی و تجاری.. 53 گزیده خواندنیهای بیشتر. 56
فصل سوم: شناخت گستره محتوایی و کارکردهای علم اطلاعات و دانششناسی 59 علم اطلاعات و دانششناسی چه محتوا و کارکردهایی دارد؟. 59 کارکرد نخست: نیازشناسی.. 60 کارکرد دوم: مجموعهسازی.. 66 کارکرد سوم: سازماندهی.. 77 کارکرد چهارم: خدمت… 101 کارکرد پنجم: مدیریت… 111 گزیده خواندنیهای بیشتر. 119
بخش دوم: شناخت چیستی، اهمیت و کارکردهای داده، اطلاعات و دانش 123
فصل چهارم: شناخت چیستی و کارکردهای داده، اطلاعات و دانش 125 شناخت چیستی داده و کارکردهای آن.. 126 اهمیت دادهها در جهان هستی و چرخه زندگی.. 126 مفهوم و تعریف داده. 129 نوعشناسی دادهها و منابع دادهای.. 134 فرادادهها. 136 کلاندادهها. 137 ویژگیها، قابلیتها و کارکردهای داده. 137 مدیریت داده. 142 شناخت چیستی اطلاعات و کارکردهای آن.. 144 مفهوم اطلاعات… 145 اطلاعات از دادهها شکل میگیرد. 148 نوعشناسی اطلاعات و منابع اطلاعاتی.. 149 ویژگیها، قابلیتها و کارکردهای اطلاعات… 154 مدیریت اطلاعات… 159 شناخت چیستی دانش و کارکردهای آن.. 161 مفهوم دانش…. 161 چرخه دانش…. 164 نوعشناسی دانش و منابع دانش…. 167 ویژگیها، قابلیتها و کارکردهای دانش…. 168 مدیریت دانش…. 170 گزیده خواندنیهای بیشتر. 173
فصل پنجم: نقش داده، اطلاعات و دانش در زندگی فردی و اجتماعی 175 نیاز به داده، اطلاعات و دانش بهمنزله اصلی کلی در زندگی.. 175 جایگاه داده، اطلاعات و دانش در فرایند رشد فردی و اجتماعی.. 178 گزیده خواندنیهای بیشتر. 186
فصل ششم: بهسوی آینده: چگونه میتوان حرفه را برای خدمت بهتر پویا کرد؟ 189 آینده چگونه است؟. 191 راهبردهایی برای پویاسازی حرفه. 195 نیاز اساسی در فضای کنونی.. 197 رویکردها به پویاسازی.. 198 توجه به نیازها و اولویتها (در جامعه و حرفه). 201 توجه به زمینههای فعالیت… 201 گزیده خواندنیهای بیشتر. 203 کتابنامه 205

دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.