درآمدی بر سواد رسانه ای: از شناخت رسانه تا تربیت رسانه ای
«درآمدی بر سواد رسانهای: از شناخت رسانه تا تربیت رسانهای» حاصل مطالعه و پژوهش، تجربه و آموزش، تعامل و گفتوگو با نسل نو، تأمل در زندگی روزمره، و پرسشهای فراوانی است که در سالهای اخیر نویسندگان درباره ان مطالعه کردند. این که چگونه میتوان کمک کرد تا انسان امروز، رسانهها را نه فقط مصرف کند، بلکه بفهمد، نقد کند و از آنها آگاهانه بهره ببرد. کتاب حاضر، حاصل همین دغدغه علمی، فرهنگی و آموزشی دربارهی نسبتِ میان انسان و رسانه است؛ کوششی است برای ارائهی چارچوبی جهت فهمی ژرف، کنشی مسئولانه، و حضوری اخلاقمدار در جهانی که رسانهها تنها روایتگر نیستند، بلکه روایتسازند! کوششی است برای بازنمایی روشن از سواد رسانهای در قالب کتابی که هم در آموزش رسمی و دانشگاهی، و هم در زندگی روزمره و برای ایفای نقش فعال شهروندی، قابل استفاده باشد.
در نگارش این کتاب تلاش شده تا زبان آن ساده و روشن اما دقیق باشد، و ساختارش نیز تحلیلی اما کاربردی باشد. همچنین تلاش شده تا ضمن وفاداری به منابع، چارچوبها و اسناد معتبر بینالمللی به نیازهای بومی، فرهنگی و آموزشی ایران نیز توجه شود. لذا تکیهگاه نظری کتاب، متون پژوهشی و آموزشی معتبر جهانی است؛ اما همزمان، کلام و نگاه اثر با ذهن، تجربه، شرایط و شیوهی زندگیِ مخاطبِ فارسیزبان هماهنگ شده است.
مخاطبان کتاب، گسترده اند: هم میتواند منبع درس «سواد رسانهای» برای دانشجویان علم اطلاعات و دانششناسی باشد، و هم درس «تربیت رسانهای» در علوم تربیتی. این کتاب میتواند برای دانشجویان علوم ارتباطات، علوم اجتماعی، و سایر رشتههای مرتبط، معلمان، مربیان، کتابداران، خانوادهها، والدین، پژوهشگران، فعالان فرهنگی، علاقهمندان و شهروندان دیگر نیز مفید و کاربردی باشد؛ کسانی که در جهان رسانهای امروز میخواهند آگاهانهتر، اخلاقیتر و فعالانهتر زندگی کنند.
مشاهده پروفایل و دیگر آثار نویسنده کتاب
«درآمدی بر سواد رسانهای: از شناخت رسانه تا تربیت رسانهای» حاصل مطالعه و پژوهش، تجربه و آموزش، تعامل و گفتوگو با نسل نو، تأمل در زندگی روزمره، و پرسشهای فراوانی است که در سالهای اخیر نویسندگان درباره ان مطالعه کردند. این که چگونه میتوان کمک کرد تا انسان امروز، رسانهها را نه فقط مصرف کند، بلکه بفهمد، نقد کند و از آنها آگاهانه بهره ببرد. کتاب حاضر، حاصل همین دغدغه علمی، فرهنگی و آموزشی دربارهی نسبتِ میان انسان و رسانه است؛ کوششی است برای ارائهی چارچوبی جهت فهمی ژرف، کنشی مسئولانه، و حضوری اخلاقمدار در جهانی که رسانهها تنها روایتگر نیستند، بلکه روایتسازند! کوششی است برای بازنمایی روشن از سواد رسانهای در قالب کتابی که هم در آموزش رسمی و دانشگاهی، و هم در زندگی روزمره و برای ایفای نقش فعال شهروندی، قابل استفاده باشد.
در نگارش این کتاب تلاش شده تا زبان آن ساده و روشن اما دقیق باشد، و ساختارش نیز تحلیلی اما کاربردی باشد. همچنین تلاش شده تا ضمن وفاداری به منابع، چارچوبها و اسناد معتبر بینالمللی به نیازهای بومی، فرهنگی و آموزشی ایران نیز توجه شود. لذا تکیهگاه نظری کتاب، متون پژوهشی و آموزشی معتبر جهانی است؛ اما همزمان، کلام و نگاه اثر با ذهن، تجربه، شرایط و شیوهی زندگیِ مخاطبِ فارسیزبان هماهنگ شده است.
مخاطبان کتاب، گسترده اند: هم میتواند منبع درس «سواد رسانهای» برای دانشجویان علم اطلاعات و دانششناسی باشد، و هم درس «تربیت رسانهای» در علوم تربیتی. این کتاب میتواند برای دانشجویان علوم ارتباطات، علوم اجتماعی، و سایر رشتههای مرتبط، معلمان، مربیان، کتابداران، خانوادهها، والدین، پژوهشگران، فعالان فرهنگی، علاقهمندان و شهروندان دیگر نیز مفید و کاربردی باشد؛ کسانی که در جهان رسانهای امروز میخواهند آگاهانهتر، اخلاقیتر و فعالانهتر زندگی کنند.
فهرست مطالب پیشگفتار 21 مقدمه 25 فصل ۱. سواد و مفهوم آن. 29 مقدمه 29 تعریف اول سواد: توانایی «خواندن» و «نوشتن» 30 زمینههای اجتماعی و تاریخی تعریف اول. 31 محدودیتها و چالشهای تعریف اول. 32 مزیت ارتباط با اهداف جهانی ریشهکنی بیسوادی.. 32 تعریف دوم سواد: افزودن «یادگیری کامپیوتر» و یک «زبان خارجی» 33 زمینههای تاریخی و اجتماعی تعریف دوم. 35 محدودیتها و چالشهای تعریف دوم. 36 مزیت ارتباط با اهداف جهانی یونسکو. 36 تعریف سوم سواد: اضافهشدن 12 نوع سواد 37 ۱. سواد عاطفی.. 38 ۲. سواد ارتباطی.. 39 ۳. سواد مالی.. 40 ۴. سواد رسانهای.. 41 ۵. سواد تربیتی.. 42 ۶. سواد رایانهای.. 43 ۷. سواد سلامتی.. 44 ۸. سواد نژادی و قومی.. 44 ۹. سواد بومشناختی.. 45 ۱۰. سواد تحلیلی.. 46 ۱۱. سواد انرژی.. 47 ۱۲. سواد علمی.. 48 زمینههای تاریخی و اجتماعی سومین تعریف.. 49 محدودیتها و چالشهای سومین تعریف.. 50 چهارمین و جدیدترین تعریف سواد: علم با عمل معنا میشود. 50 ۱. سواد علمی با عمل. 51 ۲. سواد مالی با عمل. 52 ۳. سواد ارتباطی با عمل. 52 ۴. سواد رسانهای با عمل. 53
- سواد عاطفی با عمل. 53
- سواد تربیتی با عمل. 54
- سواد رایانهای با عمل. 54
- سواد سلامتی با عمل. 55
- سواد نژادی و قومی با عمل. 55
- سواد بومشناختی با عمل. 56
- سواد تحلیلی با عمل. 56
- سواد انرژی با عمل. 57
مفاهیم کلیدی در تعریف جدید سواد. 57 زمینههای تاریخی و اجتماعی تعریف چهارم. 58 چالشها و محدودیتهای تعریف چهارم. 59 جمعبندی و نتیجهگیری 59 فصل ۲. رسانه و مفهوم آن. 63 مقدمه 63 رسانه چیست؟ 64 نقش و مأموریت رسانه 65 رسانه: خوب یا بد؟ 68 رسانه خوب است. 68 رسانه بد است. 70 کارکرد رسانه 74
- کارکرد خبری و اطلاعرسانی.. 75
- کارکرد ارشادی و راهنمایی.. 76
- کارکرد آموزشی.. 77
- کارکرد تفریحی و تفننی.. 78
تأثیر رسانه 79 تماشای فیلم و موسیقی.. 80 تبلیغات در فضاهای عمومی.. 81 پخش زنده ورزشها و تحسین پیشرفتهای ملی.. 82 تبلیغات آنلاین و خرید اینترنتی.. 82 رسانههای اجتماعی و تأثیر بر انتخابهای غذایی.. 82 تبلیغات خدمات پزشکی و انتخاب پزشک… 83 رسانهها و ایجاد تمایلات فرهنگی.. 83 جمعبندی و نتیجهگیری 84 فصل ۳. سواد رسانهای.. 87 مقدمه 87 مفهوم سواد رسانهای 88 تاریخچه سواد رسانهای 97 موج اول، پس از اختراع تلویزیون و رواج آن در سطح جهان. 98 موج دوم، پس از ظهور و گسترش اینترنت.. 99 مزایای بهرهمندی از سواد رسانهای 102 ۱. توانمندی در تحلیل و نقد پیامهای رسانهای.. 102 ۲. توانمندی در درک اهداف پنهان و سازوکار تولید پیام رسانهای.. 103 ۳. توانمندی در شناسایی تعصبها، شایعات و اطلاعات نادرست.. 104 ۴. توانمندی در کشف لایههای پنهان اطلاعات رسانهای.. 105 ۵. توانمندی در تعامل فعال و مشارکتی با رسانهها 107 ۶. توانمندی در تطبیق با فناوریهای جدید و رسانههای نوظهور. 108 ۷. توانمندی در بهرهگیری از دادهها برای حل مسئله و تصمیمگیری.. 109 ۸. توانمندی در بیان و انتشار اندیشه در بستر رسانه. 110 ۹. توانمندی در زیست آگاهانه در جهان رسانهمحور. 111 ارکان سواد رسانهای 111 ۱. فرستنده 112 ۲. پیام. 113 ۳. رسانه. 113 ۴. گیرنده 114 ۵. بستر. 115 جمعبندی و نتیجهگیری 116 فصل ۴. پیامهای رسانهای و تحلیل آنها 119 مقدمه 119 پیام رسانهای 120 ویژگیهای پیامهای رسانهای 123 ۱. هدفمندی.. 123 ۲. گزینششدگی.. 125 ۳. تعاملیبودن یا یکطرفه بودن. 125 ۴. چندلایه بودن (معانی آشکار و پنهان) 127 ۵. تأثیرگذاری بر احساسات.. 128 ۶. سرعت انتشار بالا و گستردگی تأثیر. 129 ۷. انتقال از طریق واسطه. 130 ۸. دارای مخاطب گسترده یا خاص… 131 ۹. قابلیت تفسیر متفاوت.. 132 تحلیل پیامهای آشکار و پنهان 133 پیام آشکار. 133 پیام پنهان. 133 تأثیر پیامهای رسانهای بر مخاطبان 136 تأثیر شناختی.. 136 تأثیر عاطفی.. 137 تأثیر رفتاری.. 138 تأثیر فرهنگی و اجتماعی.. 138 تأثیر سیاسی.. 139 جمعبندی و نتیجهگیری 140 فصل ۵. تبلیغات و رسانهها 143 مقدمه 143 اهمیت تبلیغات 144 مفهوم تبلیغات تفاوت آن با اطلاعرسانی 147 تاریخچه و تکامل تبلیغات رسانهای 150 تبلیغات سنتی.. 151 تبلیغات دیجیتال و تحولات عصر اینترنت.. 152 رسانههای اجتماعی و تغییر در الگوهای تبلیغاتی.. 154 انواع تبلیغات در رسانهها 155 تبلیغات اقتصادی و تجاری.. 156 تبلیغات سیاسی و ایدئولوژیک… 157 تبلیغات فرهنگی و اجتماعی.. 157 تبلیغات آموزشی.. 158 روشهای تبلیغاتی سنتی و مدرن 159 تبلیغات مستقیم. 159 تبلیغات پنهان. 160 تبلیغات بومیسازیشده 161 تبلیغات شخصیسازیشده 162 استراتژیهای روانشناختی در تبلیغات 163 اثر تکرار. 163 بازی با احساسات.. 164 استفاده از چهرههای مشهور. 166 تکنیک کمبود مصنوعی.. 167 چگونه در برابر تبلیغات رسانهای مقاوم باشیم؟ 168 توسعهی مهارت تفکر انتقادی.. 168 تحلیل محتوای تبلیغاتی.. 169 کنترل اثر تبلیغات بر تصمیمگیری شخصی.. 171 جمعبندی و نتیجهگیری 172 فصل ۶. بازیهای رایانهای و تأثیرات رسانهای.. 177 مقدمه 177 تاریخچه صنعت بازیهای رایانهای 179 ویژگیهای رسانهای بازیهای رایانهای 182 تأثیر بازیهای رایانهای بر ذهن و رفتار کاربران 185 تأثیرات مثبت.. 185 تأثیرات منفی.. 188 بازیهای رایانهای و سواد رسانهای 190 ۱. تفکر انتقادی در مواجهه با محتوای بازیها 190 ۲. نقش مخاطب فعال در تحلیل پیامهای بازیها 191 ۳. اقتصاد بازیهای رایانهای و تبلیغات درونبازی.. 191 ۴. کنترل اطلاعات و تأثیر دادهکاوی در بازیهای آنلاین. 192 بازیهای رایانهای و هویت فردی و اجتماعی 193 ۱. تأثیر بر هویت فرهنگی.. 193 ۲. شکلگیری هویت اجتماعی از طریق تعاملات درونگیمی.. 194 ۳. تأثیر بازیها بر هویت فردی.. 194 ۴. تأثیر بر سبک زندگی.. 195 خشونت در بازیهای رایانهای و پیامدهای آن 195 ۱. پیامدهای رفتاری.. 195 ۲. پیامدهای روانشناختی.. 197 ۳. پیامدهای اجتماعی.. 197 ۴. پیامدهای شناختی.. 198 ۵. پیامدهای فیزیکی و جسمی.. 199 اقتصاد بازیهای رایانهای 200 ابعاد مالی و درآمدزایی بازیها 200 مدلهای اقتصادی در صنعت بازیهای رایانهای.. 201 توسعهدهندگان و ناشران بازیهای رایانهای.. 202 بازار جهانی و تقسیمبندیهای آن. 202 چالشها و تهدیدهای اقتصادی صنعت بازیهای رایانهای 204 تقاضای بیش از حد برای محتوا 204 مسائل مربوط به حقوق مالکیت معنوی.. 205 چالشهای اخلاقی و اجتماعی.. 206 جهتگیریهای سیاسی پنهان در بازیها 208 بازنمایی دشمن و سیاستهای امنیتی.. 208 بازنویسی تاریخ و بازنمایی تمدنها 209 ایدئولوژی در ساختار بازی.. 209 مواجهه آگاهانه و انتقادی با بازیها 210 جمعبندی و نتیجهگیری 211 فصل ۷. رسانههای اجتماعی و مواجههی آگاهانه با آن. 217 مقدمه 217 رسانه اجتماعی چیست؟ 218 تاریخچه و تکامل رسانههای اجتماعی 220 رسانههای اجتماعی اولیه: عصر وب ۱.۰ و محدودیتهای آن. 221 تحول بزرگ: گذار از وب ۱.۰ به وب ۲.۰ و ظهور شبکههای اجتماعی.. 222 از وب ۲.۰ به وب ۳.۰: رسانههای اجتماعی در عصر فناوریهای نوین. 223 انواع رسانههای اجتماعی 226 ۱. شبکههای اجتماعی عمومی.. 227 اینستاگرام 227 فیسبوک.. 228 اکس… 228 ماستودون. 229 ۲. شبکههای اجتماعی حرفهای و دانشگاهی.. 230 ریسرچگیت.. 230 لینکدین. 231 آکادمیا 231 ۳. رسانههای اجتماعی اشتراکگذاری محتوا 232 یوتیوب.. 232 تیکتاک.. 232 ویمیو. 233 مدیوم 233 آپارات.. 234 ۴. پلتفرمهای پیامرسان. 235 واتساپ.. 235 تلگرام 235 سیگنال. 236 بله. 237 ایتا 237 ۵. رسانههای اجتماعی تصویری و هنری.. 238 پینترست.. 238 دویانتآرت.. 239 ۶. رسانههای اجتماعی بازی و سرگرمی.. 239 توویچ. 239 استیم. 240 دیکورد 240 ویژگیهای رسانههای اجتماعی 241 ۱. تعاملپذیری اجتماعی.. 241 ۲. دسترسی جهانی و انتشار سریع. 242 ۳. هدفمندی و شخصیسازی محتوا 244 ۴. انعطافپذیری محتوایی.. 245 ۵. مدلهای اقتصادی و هزینهها 247 ۶. شبکهسازی و همکاری اجتماعی.. 249 مواجههی آگاهانه با رسانههای اجتماعی و ضرورت آن 252 ۱. درک محتوای رسانهای در دنیای دیجیتال. 252 ۲. اطلاع از چالشهای اطلاعات نادرست و فریبکاری دیجیتال. 254 ۳. پیشگیری از تأثیرات روانی منفی.. 255 ۴. تسلط بر تبلیغات هدفمند و مدیریت دادههای شخصی.. 257 ۵. تأثیر بر افکار عمومی و ایجاد دموکراسی.. 259 ۶. آگاهی از نحوه مصرف محتوا و زمانبندی استفاده 260 پیامدهای اجتماعی و فرهنگیِ رسانههای اجتماعی 262 ۱. تأثیر رسانههای اجتماعی بر هویت فردی و اجتماعی.. 262 ۲. تأثیر رسانههای اجتماعی بر روابط اجتماعی.. 263 ۳. تأثیر رسانههای اجتماعی بر فرهنگ و سبک زندگی.. 264 ۴. تأثیر رسانههای اجتماعی بر زبان و گفتار. 265 ۵. تأثیر رسانههای اجتماعی بر ارزشها 267 ۶. تأثیر رسانههای اجتماعی بر جنبشهای اجتماعی.. 267 مهارتهای مواجههی آگاهانه با رسانههای اجتماعی 269 ۱. مهارت تحلیل ساختاری و محتوایی پیام رسانهای.. 269 ۲. مهارت شناسایی اخبار جعلی و اطلاعات نادرست.. 271 ۳. مهارت توجه به حریم خصوصی و امنیت.. 272 ۴. مهارت مدیریت زمان و پیشگیری از اعتیاد رسانهای.. 274 ۵. مهارت تفکر انتقادی در مواجهه با محتوای رسانههای اجتماعی.. 276 جمعبندی و نتیجهگیری 277 فصل ۸. الگوی مصرف رسانهای.. 285 مقدمه 285 مفهوم الگوی مصرف رسانهای 287 تفاوت سه وضعیت مصرف رسانه 290 ۱. مصرف بیهدف و غیرفعال (مصرف اعتیادگونه) 290 ۲. مصرف آگاهانه (هدفمند) 291 ۳. مصرف خودتنظیمگر (راهبردی) 292 ضرورت الگوی مصرف رسانهای 292 ۱. هدررفت زمان و کاهش بهرهوری شخصی.. 293 ۲. ایجاد وابستگی و اعتیاد رسانهای.. 294 ۳. افزایش مواجهه با اطلاعات نادرست یا جعلی.. 294 ۴. تضعیف روابط واقعی و انسانی در زندگی روزمره 294 ۵. افت کیفیت خواب و بههمریختگی سبک زندگی.. 295 ۶. فرسایش تمرکز و کاهش توان تفکر عمیق و تحلیلی.. 295 ۷. مقایسه مداوم و کاهش عزت نفس… 296 ۸. افزایش مصرفگرایی و القای نیازهای کاذب.. 296 قواعد استفاده از رسانه 297 ۱. «مشروط» به موارد خاص… 298 ۲. «محدود» به موارد خاص… 300 طراحی و پیادهسازی الگوی رسانهای 302 ۱. برنامهریزی زمانی.. 302 ۲. تعیین رسانههای مفید و مضر. 303 ۳. تفکیک رسانههای خبری، سرگرمی، و تعاملی.. 305 ۴. استفاده آگاهانه از شبکههای اجتماعی.. 306 ۵. اصل تعادل، تنوع و زمانبندی.. 307 پیامدهای مصرف نامتوازن رسانهها 308 مصرف افراطی رسانه و بروز توهم دانایی.. 309 مصرف بیرویه محتوای سرگرمکننده و اختلال در تمرکز و بهرهوری.. 310 مصرف محتوای سطحی و کاهش عمق تفکر. 311 توجه به شایعات و اطلاعات غلط و تأثیر بر تصمیمگیری آگاهانه. 312 استفاده افراطی از شبکههای اجتماعی و آسیب به روابط اجتماعی.. 312 الگوی مصرف رسانه برای گروههای خاص 313 ۱. کودک: جهانی در حال شکلگیری.. 314 ۲. نوجوان: در آستانه طوفان هویت.. 314 ۳. والدین: نگهبانان دروازه دیجیتال. 315 ۴. معلم: رسانه بهمثابه ابزار تعلیم یا تیغی دولبه. 316 ۵. سالمندان: تنهایی در جهان دیجیتال. 317 ۶. دانشجویان: مواجهه با سیلاب محتوا 317 جمعبندی و نتیجهگیری 318 فصل ۹. اخلاق رسانهای.. 323 مقدمه 323 مفهوم اخلاق رسانهای 325 ضرورت اخلاق رسانهای 327 اصول اخلاقی در «تولید» و «مصرف» رسانه 329 الف) تولید اخلاقی محتوا 329 ۱. صداقت در انتقال پیام 330 ۲. رعایت حریم خصوصی دیگران. 331 ۳. پرهیز از نفرتپراکنی و تبعیض… 333 ۴. پاسخگویی و مسئولیتپذیری. 334 ب) مصرف اخلاقی محتوا 335 ۱. بررسی صحت اطلاعات پیش از بازنشر. 336 ۲. اظهارنظر مودبانه و نقد مسئولانه. 337 ۳. پرهیز از انتشار محتوای آسیبزا 338 ۴. رعایت انصاف و احترام به تفاوت دیدگاهها 339 جمعبندی و نتیجهگیری 340 فصل ۱۰. تربیت رسانهای.. 345 مقدمه 345 تربیت رسانهای و تفاوت آن با سواد رسانهای 346 نهادهای مؤثر در تربیت رسانهای 349 نقش «خانواده» در تربیت رسانهای.. 350 نقش «مدرسه» در تربیت رسانهای.. 354 نقش «معلم» در تحقق تربیت رسانهای.. 356 نقش «رسانهها» در تربیت رسانهای.. 358 مهارتهای بنیادی در تربیت رسانهای 361 ۱. مهارت تحلیل انتقادی پیامهای رسانهای.. 361 ۲. مهارت مصرف مسئولانه رسانه. 363 ۳. مهارت تولید خلاق و اخلاقمدار محتوا 364 ۴. مهارت گفتوگو و تعامل در محیط رسانهای.. 365 ۵. مهارت شناخت فرهنگها و سبکهای مختلف رسانهای.. 367 ۶. مهارت شناسایی سوگیریهای رسانهای.. 369 ۷. مهارت محافظت از خود در برابر آسیبهای رسانهای.. 370 چالشها و موانع تربیت رسانهای 372 چالش آموزشی: فقدان محتوای آموزشی بومی، بهروز و استاندارد. 372 چالش فناورانه: شکاف دیجیتال و دسترسی نابرابر به فناوری اطلاعات.. 373 چالش تربیتی: فقدان دورههای توانمندسازی حرفهای برای معلمان و. 375 چالش فرهنگی: نگاه محافظهکارانه، تقلیلگرایانه و مراقبتی نسبت به. 376 چالش برنامهریزی: نبود سیاستگذاری ملی و چارچوب درسی کلان. 378 جمعبندی و نتیجهگیری 382

دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.