مدیریت دانش در کتابخانه ها و مراکز اطلاعات: مفاهیم، ابزارها و رویکردها

فهرست مطالب

فصل 1
مقدمه‌‌‌ای بر مدیریت دانش 15
مقدمه 15
ظهور عصر دانش 16
دانش چیست؟ 18
داده ، اطلاعات و دانش: تفاوت مفهومی 20
دانش سازمانی 22
خلق دانش و فرایند تبدیل 25
مدیریت دانش 25
تعاریف مدیریت دانش در متون 26
دیدگاه‌‌‌های مختلف در حوزه مدیریت دانش 29
هدف مدیریت دانش 31
مزایای مدیریت دانش برای افراد، جوامع، و سازمان‌ها 33
چالش های مدیریت دانش 34
مدیریت دانش، دانشگاه و کتابداری 35
مدیریت دانش و کتابخانه‌های دانشگاهی 38
خلاصه فصل 40
مراجع 41
فصل 2
تاریخچه و تکامل سیستم‌های مدیریت دانش 45
تمدن‌های اولیه 45
اختراع ماشین چاپ 47
ظهور مفهوم مدیریت دانش 47
تکامل سیستم‌های مدیریت دانش 53
سیستم مدیریت داده 54
سیستم‌های مدیریت اسناد 55
اجزای سیستم‌های مدیریت اسناد 56
سیستم‌های مدیریت اطلاعات 58
سیستم‌های مدیریت محتوا 60
نگهداری اطلاعات درباره محتوای دیجیتال (فراداده) 60
نگهداری محتوای دیجیتال 61
مدیریت فرآیندها 61
چاپ و نشر آنلاین 61
سیستم‌های مدیریت دانش 63
مدیریت اطلاعات در مقابل مدیریت دانش 64
خلاصه 67
مراجع 68
فصل 3
مدیریت دانش از چشم انداز علم کتابخانه و اطلاعات 73
مقدمه 73
مفاهیم دارایی‌های دانشی در کتابخانه‌ها 74
مفاهیم مدیریت دانش در میان متخصصان علم کتابداری و اطلاعات 75
تعاریف مدیریت دانش در ادبیات علم کتابداری و اطلاعات 77
عوامل ظهور و توسعه مدیریت دانش 80
تغییر از الگوی صنعتی کسب‌وکار به الگوی سرمایۀ فکری کسب‌وکار 81
افزایش چشمگیر حجم اطلاعات 81
ظهور جامعه دانشی 81
ظهور فناوری اطلاعات و ارتباطات (فناوا) 82
نیاز‌ها و دامنه مدیریت دانش در حرفه کتابداری و اطلاع‌رسانی 82
فرصت‌ها و نقش‌های جدید متخصصان کتابداری و اطلاعات در مدیریت دانش 83
تهدیدات و چالش‌های عمده متخصصان کتابداری و اطلاعات 86
شایستگی‌های مدیریت دانش 89
نتایج عمده 90
خلاصه 91
مراجع 92

فصل 4
رویکردهای مدیریت دانش 95
مقدمه 95
رویکرد سرمایه فکری 97
رویکرد فن‌محور 99
رویکرد انسانی/ یا انسان‌محور 101
رویکرد تولید و تبدیل دانش 103
رویکرد کدبندی 105
رویکرد شخصی‌سازی 106
زنده نگه داشتن گروه‌های اقدام مشترک 107
دسترس‌‌‌‌پذیر کردن آسان منابع انسانی 107
سایر دیدگاه‌های مدیریت دانش در کتابخانه‌ها 107
رویکرد یادگیری/ نوآوری سازمانی 107
اشتراک دانش 107
بانک‌ داده‌های مبتنی بر فناوا یا مخازن دانش 108
شبکه‌سازی و مشارکت با کتابخانه‌های دیگر 108
ابزار‌های همکاری 109
رویکردهای مدیریت دانش در کتابخانه‌ها: مطالعه موردی 110
خلاصه 113
مراجع 113
فصل 5
راهبردهای مدیریت دانش 117
مقدمه 117
دسته‌بندی دارایی‌های دانشی در کتابخانه 118
دانش ضمنی 119
دانش صریح 121
دانش رویه‌ای 122
دانش فرهنگی 123
راهبرد مدیریت دانش در کتابخانه‌ها 125
اجزای کلیدی راهبرد مدیریت دانش 128
افراد و فرهنگ 128
فرآیندهای مدیریت دانش 130
شناسایی و کسب دانش 131
کسب و کدبندی دانش 133
سازماندهی و بازیابی دانش 134
انتقال و اشتراک‌ دانش 136
استفاده و کاربرد دانش 136
فناوری اطلاعات 137
الگوی مدیریت دانش برای کتابخانه‌ها 138
دانش و تخصص 139
فرهنگ سازمانی 139
زیرساخت فناوری اطلاعات 140
شبکه‌ها 140
ایجاد پست مدیر دانش 141
خلاصه 142
مراجع 142
فصل 6
ابزارهای مدیریت دانش در کتابخانه‌ها 145
مقدمه 145
ابزارهای مدیریت دانش 146
طبقه‌بندی ابزارهای مدیریت دانش 148
ابزارهای مدیریت دانش برای کتابخانه‌ها 155
ابزارهای مدیریت دانش مبتنی بر فناوا 156
ابزارهای پایگاه داده سنتی 156
پایگاه داده‌های درس‌آموخته‌ها 156
پایگاه داده دانش عمومی 157
پایگاه داده ارجاع آماده/ یا مرجع فوری 157
پایگاه سوالات/ QP 158
ابزارهای تحت وب پیشرفته 158
انتشار واقعا ساده/ آراس‌اس 159
وبلاگ‌ها 160
ویکی‌ها 160
پیام‌دهی فوری/ IM 161
مخازن دانش 162
پرتال‌های دانش 162
فناوری‌های رسانه‌های اجتماعی 164
ابزارهای نشانه‌گذاری اجتماعی 165
سازماندهی دانش و ابزارهای کشف 166
ترسیم نقشه/ نگاشت دانش 166
انبار داده‌ها 167
داده‌کاوی 167
کشف دانش 168
اینترانت‌ها 169
گروه‌افزار و ابزارهای همکاری 170
یادگیری الکترونیکی 172
ابزارهای مدیریت دانش سنتی یا غیرفناوری اطلاعاتی 172
اجتماع تجربه‌ها/ گروه‌های اقدام مشترک 172
مربی‌‌‌گری 174
داستان‌سرایی یا روایت 176
طوفان مغزی 177
نقد عملکردها 178
ممیزی/ حسابرسی دانش 178
کنفرانس، جلسات رسمی ‌یا غیررسمی ، برنامه‌های آموزشی، سمینارها و کارگاه‌ها 179
خلاصه 179
مراجع 180
فصل 7
توانایی‌های مورد نیاز برای مدیریت دانش 185
مقدمه 185
مفهوم مهارت‌ها و شایستگی‌های مدیریت دانش 186
الزامات شایستگی‌های عمومی در حرفه کتابداری و اطلاعات 187
انواع شایستگی‌ها 188
صلاحیت‌ها و مهارت‌های مرتبط با مدیریت دانش برای متخصصان کتابداری 189
انواع مهارت‌ها و شایستگی‌های مدیریت دانش 191
بررسی صلاحیت‌های لازم مدیریت دانش برای متخصصان کتابداری و 195
صلاحیت‌های فرهنگ مدیریت دانش 200
صلاحیت‌های مدیریت 200
شایستگی‌های فردی 200
صلاحیت‌های رهبری و راهبرد 200
شایستگی‌های فناوا 202
مقایسه میانگین نمرات شایستگی‌های دانش (پنج دسته بندی) 202
بحث 203
خلاصه 205
فصل 8
آموزش مدیریت دانش 209
مقدمه 209
حرفه کتابداری و اطلاعات و پیدایش مدیریت دانش 210
آموزش مدیریت دانش 211
نیاز به آموزش مدیریت دانش: چالش‌های متخصصان علم کتابداری و 215
آموزش مدیریت دانش در برنامه‌های آموزشی کتابداری و اطلاع‌رسانی 220
آموزش مدیریت دانش از چشم انداز هند 223
آموزش مدیریت دانش در برنامه‌های آموزشی علم کتابداری و اطلاعات 225
مسائل خاص آموزش مدیریت دانش در هند 226
یافته‌ها 228
تجزیه و تحلیل سایر پاسخ‌ها 231
بحث 234
خلاصه 237
مراجع 239
فصل 9
مدیریت دانش در کتابخانه‌ها 243
مقدمه 243
محیط در حال تغییر و مسائل کتابخانه‌های دانشگاهی 244
اطلاعات در شکل‌های گوناگون تولید می‌شود. 244
الگوهای تازۀ نشر و ارتباط علمی 246
نیازهای اطلاعاتی همیشه در حال تغییر کاربران 247
الگو‌های جدید سازماندهی و انتقال اطلاعات 247
تغییر نقش کتابداران دانشگاهی از مدیران اطلاعات به مدیران دانش 248
اقدامات مدیریت دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی 250
ارتباط مدیریت دانش با کتابخانه‌های دانشگاهی 251
استفاده از سیستم‌های مدیریت دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی 251
مشکلات اقتباس تجربه‌های مدیریت دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی 252
طرح‌های مدیریت دانش در هند 253
ادراک کتابداران نسبت به مدیریت دانش 256
سوالات پژوهش 257
روش‌های پژوهش 258
یافته‌های مطالعه 258
درک کتابداران از مفهوم مدیریت دانش 258
برنامه‌ها و روش‌های مدیریت دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی 260
مزایای بالقوه مدیریت دانش 263
موانع کاربردهای مدیریت دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی 263
مشارکت کتابداران در مدیریت دانش 263
بحث 265
RQ1: مفهوم مدیریت دانش چیست، و چگونه توسط کتابداران درک می‌شود؟ 265
RQ2: کاربردها و روش‌های بالقوه پیاده‌سازی مدیریت دانش در کتابخانه‌ها کدام‌اند؟ 266
ارائه فرصت‌های آموزش و یادگیری برای کارمندان 266
ترویج فرهنگ اشتراک دانش 267
استفاده از فناوا برای حمایت از ایجاد و دسترسی به دانش داخلی 267
شبکه و همکاری با کتابخانه‌های دیگر 268
RQ3: منافع بالقوه پیاده‌سازی مدیریت دانش در کتابخانه‌های علمی کدامند؟ 268
مدیریت دانش به بهبود عملیات و خدمات کتابخانه کمک می‌کند. 268
مدیریت دانش به بهبود عملکرد و چشم انداز آینده کتابخانه کمک می‌کند. 269
مدیریت دانش به کتابخانه‌های دانشگاهی کمک می‌کند تا ارتباط بیشتری با. 269
مدیریت دانش به تبدیل کتابخانه‌های دانشگاهی به سازمان‌های یادگیرنده کمک . 270
RQ4: موانع اجرای مدیریت دانش چیست؟ 270
RQ5: چقدر کتابداران دانشگاهی در موسسات خود با مدیریت دانش درگیرند؟ 272
خلاصه 273
مراجع 275
فصل 10
فناوری اطلاعات و مدیریت دانش 281
مقدمه 281
سیستم‌های مدیریت دانش مبتنی بر فناوا 284
نرم‌افزارهای تحت وب 285
انتشار واقعا ساده/ آراس‌اس 285
وبلاگ‌ها 285
ویکی‌ها 286
پیام رسانی فوری 287
رسانه‌های اجتماعی 288
ابزارهای فهرستنویسی/ نشانه‌گذاری اجتماعی 288
خدمات کشف وب 290
استفاده از سیستم‌های مدیریت دانش مبتنی بر فناوا در کتابخانه‌ها 291
استفاده از سیستم‌های مدیریت دانش مبتنی بر فناوا: مطالعه موردی 294
نیازها و اهداف مطالعه 297
روش‌شناسی 298
نتایج 300
مجموعه کتابخانه 300
کارکنان کتابخانه 300
عملیات‌ها و خدمات رایانه‌ای 300
استفاده از ابزارهای فناورانه در اشتراک‌ دانش و ارتباط کتابخانه‌های دانشگاهی 302
دسترسی به کارکنان آموزش دیده برای مدیریت سیستم‌های فناورانه و 303
چالش‌های درک کتابداران از سیستم‌ها و خدمات فناورانه 304
نتایج عمده 305
خلاصه 306
مراجع 309
فصل 11
عوامل مهم موفقیت مدیریت دانش 315
مقدمه 315
عوامل موفقیت مدیریت دانش 316
عوامل موفقیت مدیریت دانش در کتابخانه‌ها 318
فرهنگ سازمانی 318
ساختار سازمانی 319
زیرساخت فناوری 319
اشتراک‌ دانش 320
فرایندهای دانش 320
آموزش و تحصیلات 321
ارزیابی عوامل موفقیت مدیریت دانش: مطالعه موردی 321
عوامل موفقیت: درجه اهمیت 322
عوامل موفقیت: درجه اجرا 325
مقایسه درجه اهمیت و درجه اجرا 328
نقش فرهنگ سازمانی/ OC در مدیریت دانش 330
ارزیابی فرهنگ سازمانی در سیستم کتابخانه دانشگاه هندوی بنارس 333
نتایج 334
خلاصه 336
مراجع 337