از اخلاق حرفه‌ای دانش‌کاران تا اخلاق اطلاعاتی

کتاب حاضر، ترجمه 5 مقاله مهم از صاحبنظران علوم کتابداری و اطلاعات است که موضوعات اصلی زیر را پوشش می‌دهد: چالش‌های حرفه­ای اخلاق، جایگاه پژوهش اخلاقی در علوم کتابداری و اطلاعات، چشم­اندازی جهانی بر قوانین اخلاقی انجمن کتابداري، رهبری اخلاقی و تصمیم‌گیری اخلاقی، و مرور دائره‌المعارف‌گونه اخلاق و اطلاعات.

مقاله اول «بحث‌های میان‌رشته‌ای و مبانی مطالعات میان‌رشته‌ای: جایگاه پژوهش اخلاقی در علم کتابداری و اطلاعات است. نویسنده در این مقاله به‌جای پرداختن به جنبه‌های کاربردی و حرفه‌ای علم کتابداری و اطلاعات، به تحقیق درباره جایگاه اخلاق در پژوهش‌های این حوزه می‌پردازد. کارلین در مقاله‌ای با موضوع نظریه و عمل در علوم کتابداری و اطلاعات  معتقد است که علوم کتابداری و اطلاعات به‌عنوان یک حوزه میان‌رشته‌ای از مقررّات روش‌شناختی (یعنی شیوه‌های پژوهش کیفی) توسعه‌یافته در دیگر رشته‌های علمی بهره می‌برد.

در مقاله “چشم‌اندازی جهانی به قوانین اخلاقی انجمن‌های کتابداري” بیش از 35 اثر، قوانین اخلاقی 28 کشور بررسی شد. تکراری‌ترین اصول شناسایی‌شده از میان 20 قانون اخلاقی، اینها بوده است: توسعه حرفه‌ای، جامعیت، محرمانگی یا حریم خصوصی و دسترسی آزاد و برابر به اطلاعات.

مقاله سوم “رهبری اخلاقی و تصمیم‌گیری اخلاقی: فراتحلیلی بر پژوهش‌های مرتبط با آموزش‌های اخلاقی” از مارک دی. وینستون است. او در این مقاله که مبتنی بر یک “فرا ـ تحلیل” از پژوهش‌های مرتبط با آموزش اصول اخلاقی در تجارت است به این نتیجه رسیده است که دغدغه و نگرانی‌های اخلاقی در سازمان‌ها و آماده‌سازی‌های آموزشی برای رهبری اخلاقی و تصمیم‌گیری‌های اخلاقی، عمدتاً معطوف به بخش خصوصی بوده است، ولی آماده‌سازی آموزشی برای تصمیم‌گیری اخلاقی به‌وسیله پژوهشگران در طیفی از منابع درسی و تخصصی مانند منابع درسی کتابداری و علوم اطلاعات نیز اهمیت دارد.

مقاله جاناتان گوردن- تیل با عنوان “اخلاق: چالش حرفه‌ای” ضمن اشاره به میزان رعایت اصول اخلاقی در حرفه  اطلاع‌رسانی در انگلستان، بر نقش قوانین اخلاقی تمرکز کرده و رهنمودهایی را برای اصول اخلاقی ارائه کرده است. گوردن- تیل، شاغل در شرکت خدمات جهانی بیمه کار و از صاحبنظران اطلاع‌رسانی انگلستان، نقش انجمن‌های حرفه‌‌ای در بحث‌های اخلاقی، آگاهی‌رسانی و آموزش جامعه را کلیدی می­داند.

پایان‌بخش این مجموعه ارزشمند، مقاله دائره‌المعارف‌گونه درباره اخلاق و اطلاعات از رابرت هاپمن است. هاپمن که تالیفات زیادی درباره اخلاق کتابداری و اطلاع‌رسانی دارد، یک چشم‌اندازی کلی و جامع درباره بسیاری از زمینه‌ها و مفاهیم مطرح در حوزه اخلاق اطلاعاتی ارائه می‌کند. از جمله آنهاست: تصمیم‌گیری اخلاقی، اخلاق اطلاعاتی، ارزش‌ها، جامعیت اطلاعات، تولید، اشاعه، ذخیره، دسترسی و بازیابی اطلاعات، فقر اطلاعاتی، عدالت جهانی اطلاعات، محیط دانشگاهی، پژوهش، آرشیوها، ارزیابی، اطلاعات علمی، کتابسنجی، آموزش، حرفه اطلاعات، کسب و کار تجارت، اطلاعات رقابتی و فناوری  اطلاعات.

مقاله های این مجموعه، علاوه بر متخصصان کتابداری و علم اطلاعات به کار متخصصان، محققان و نویسندگان سایر حوزه ها نیز می آید . از این جهت که علاوه بر اخلاق حرفه ای اطلاع رسانی به اخلاق اطلاعات، اخلاق مصرف  اطلاعات، اخلاق پژوهش و اطلاعات، و اخلاق دریافت و انتشار اطلاعات نیز می پردازد که در حوزه های پزشکی، علوم اجتماعی و علوم انسانی و حتا رشته های فنی یک مساله اساسی است. ترجمه آن نیز روان و باکیفیت است.

[1].Meta ـ Analysis