زمانی که مشغول تکوین طرح طبقه¬بندی خود در زمینه پدیده های مورد مطالعه دانشمندان بودم، این پرسش در ذهنم جرقه زد که آیا می توان نظریه ها و روشهای علمی را نیز به همین سبک و سیاق طبقه بندی نمود. اهداف مشترکی را برای طراحی چنین طبقه‌بندی‌هایی می توان متصور شد: آگاه ساختن دانشمندان و دانشجویان از دامنه احتمالات، فراهم نمودن بستر لازم برای قراردادن مطالعات فعلی آنها در چارچوب فعالیتی علمی با ابعادی به مراتب وسیع تر، و ترویج مطالعات میان‌رشته ای. فریاد «کشف کردم، کشف کردم» زمانی برای من طنین انداز شد که به اهمیت طرح پرسش¬های 5 دابلیو/W یا پنچ «چه»– چه کسی، چه چیزی، چه مکانی، چه زمانی، و چرا- در زمینه تکوین یک گونه شناسی قدرتمند از نظریه‌های علمی پی بردم (فصل 3). از طریق پرسش¬های پنج «چه»، علاوه بر
برجسته نمودن نقاط ضعف و قوت انواع نظریه های علمی، امکان شناسایی نقاط ضعف و قوت روشهای علمی نیز فراهم آمد (فصل 4). این طرحهای طبقه بندی، با بیانی مختصر و استدلالی مُتقن، درصدد اعلام این واقعیت است که دانشمندان و جوامع علمی باید در پژوهش¬های خود، از روشها و نظریه های علمی مختلفی بهره برداری نمایند.
دستیابی به موفقیت¬هایی از این دست موجب شد تا به قول الین یانگ که اظهار داشت دنیا از دید پسربچه¬ای با یک چکش جدید، تماماً به شکل میخ جلوه می کند، به فکر تعمیم نتایج مطالعات خود به دیگر جنبه های علم بیفتم. در حقیقت، طرح پرسش‌های پنجگانه از خود علم، حاکی از این واقعیت است که کسب شناخت نسبت به فعالیتهای علمی از منظر پدیده¬ها، داده-ها، نظریه ها، روشها و رویه ها، با کیفیت به مراتب بهتری صورت می پذیرد (فصل 1). در فصل 2 سعی شد به کمک طرح پرسشهای پنجگانه، بستر لازم برای پرداخت علمی به موضوع پدیده ها و داده ها فراهم گردد. در فصل 5، بار دیگر با بهره‌گیری از فن پرسشهای پنجگانه، خطاها و سوگیری¬های احتمالیِ تأثیرگذار بر روند طرح¬های تحقیقاتی، طبقه بندی شده است. پس از ارائه این طرحهای طبقه بندی مختلف، در گام بعد، تصمیم بر آن شد تا درباره زمینه ارتباط طرح‌های یادشده با یکدیگر بحث شود: اینکه چه ارتباطی میان انواع پدیده ها، داده ها، نظریه ها، روشها و رویه های علمی برقرار است و یا باید برقرار باشد؟ در فصل 6 به این مهم پرداخته شده است.
تکوین طرحهای طبقه بندی، صرفاً برای کاربرد درونی خود آنها صورت پذیرفته است. فصل 8، ناظر به چکیده ای است از مزایای فردی و گروهی طبقه بندی¬های یاد شده. درکنار هم قراردادن این طبقه بندیها، بر لزوم برخورداری از یک فعالیت علمی ممتاز صحه می گذارد؛ فعالیتی که در آن اعضای جوامع علمی به سمت بسط دامنه پدیده ها، داده ها، نظریه ها، و روش‌های علمی سوق داده می شوند، فعالیتی که در آن با هوشیاری دانشمندان نسبت به خطاها و سوگیریها، تأثیرات منفی آنها به کمترین حد ممکن می‌رسد، و دست آخر، فعالیتی که در آن، پژوهشهای مختلفِ دانشمندان علوم تخصصی، در قالب یک کل یکپارچه در هم ادغام می شوند. وحدت علمی، در اغلب موارد، به اشتباه، در بکارگیری یک نظریه یا روش علمی واحد جستجو شده است. رویکرد کتاب حاضر بر این موضوع استوار است که علم در قالب مجموعه ای متناهی و درهم تنیده از پدیده ها وحدت می باید و برای پرداخت به آنها می توان از مجموعه ای تکمیلی و متناهی (البته بزرگ) از انواع داده ها، نظریه ها، و روشهای علمی سود جست. در سرتاسر کتاب و به شکل خلاصه تر در فصل 8، موضوع نحوه توسعه علم دستمایه کار نگارنده قرارگرفته است. (از مقدمه نویسنده)

کتاب حاضر اولین جلد از مجموعه نشست‌هايی است که درباره جنبه‌های گوناگون علم اطلاعات و دانش شناسي منتشر شود. این جلد حاوی تعدادی نشست تخصصی دربارۀ علم اطلاعات و فلسفه با موضاعات و شرکت‌کنندگان زیر است: فصل اول: علم اطلاعات و فلسفه اطلاعات (دکتر یزدان منصوریان و دکتر امیراحسان کرباسی‌زاده) فصل دوم: علم اطلاعات و فلسفة علم (دکتر یزدان منصوریان، دکتر حسین شیخ‌رضایی) فصل سوم: علم اطلاعات و اخلاق اطلاعات (دکتر عبدالحسین طالعی، دکتر علیرضا ثقه‌الاسلامی) فصل چهارم: علم اطلاعات و نظریة اطلاعات (دکتر غلامرضا فدایی عراقی، دکتر یاسر خوشنویس) فصل پنجم: علم اطلاعات، علم‌سنجی و معرفت علمی (دکتر ابوتراب یغمایی، دکتر سعید اسدی فصل ششم: علم اطلاعات و فلسفة ذهن (دکتر حسین شیخ‌رضایی، دکتر یاسر خوشنویس، دکتر غلامرضا فدایی عراقی)

پیدایش و توسعۀ علم اطلاعات در دهۀ 1960 در ایالات متحده با دکومانتاسیون مرتبط است. نخستین متخصصان علم اطلاعات اغلب همان واپسین دکومانتالیستهای آمریکایی بودند. نخستین نهادهای حرفهایِ علم اطلاعات نیز از تغییر ماموریت، تغییر ساختار، و به تبع تغییر عنوانِ نهادهای وابسته به جنبش دکومانتاسیون شکل گرفتند. چه علم اطلاعات را امتداد تکاملی دکومانتاسیون یا پارادایمی انقلابی بر علیه انگاره های جنبش دکومانتاسیون بدانیم، در هر حال برآمده از زمینۀ دکومانتاسیون است. از این رو، هر پژوهشی دربارۀ دکومانتاسیون، در واقع پژوهشی دربارۀ پیشاپیدایش علم اطلاعات است. بنا بر آنچه گفته شد، متخصصان علم اطلاعات برای فهم پیشینه و ریشه های تاریخی، مبادی نظری، مبانی علمی و حرفهای، مفاهیم و نظریه های مرتبط، و خلاصه هر آنچه دخیل در ساخت حوزۀ تخصصی شان است، ناگزیرند که در جنبش دکومانتاسیون دقت و تعمق کنند. فهم چرایی پیدایش این جنبش، چیستی اهداف، دستاوردها، و ابعاد فکری و عملی آن، یکی از اصلی ترین زمینه هایی است که می تواند درک ما از علم اطلاعات را زمینه مند سازد و آن را نظم نظری و گفتمانی دهد. شاید به همین دلیل است که… (بخشی از پیش‌گفتار کتاب)
این کتاب محصول مطالعۀ عمیق، دقیق، و چندساله نویسندگان دربارۀ مفاهیمی است که هنوز متخصصان و حرفه‌مندان ما در ایران با آن مشکل دارند؛ همین نگاه سطحی به مفاهیم و بنیان‌های تاریخی و اجتماعی رخدادها، فرایندها و چیزهاست که در سیاست‌ها، راهبردها، برنامه‌ها و کنش‌های آموزشی، پژوهشی، حرفه‌ای و رفتاری ما رخنه می‌کند و آنها را چنان عقیم، ابتر، ناقص، ناکارآمد و پر از درز و شکاف می‌سازد که گاهی ضد خودش و انسان‌هایی می‌شود که در آرزوی بهبود کم‌وکیف زیست فردی و اجتماعی‌شان هستند. ناشر امیدوار است انتشار چنین آثاری بتواند بخشی از کمبودها و شکاف‌های نظری و عملی را برای متخصصان حوزه پر کند؛ البته اگر با نگاه انتقادی دیده شود، خوانده شود، استفاده شود ….